Tượng Phật Thích Ca Mâu Ni tại chùa Ông Núi
Lịch sử hình thành và phát triển của chùa Ông Núi
Thời kỳ sơ khai
Trước khi chùa được dựng lên, khu vực này vốn có hang đá Dũng Tuyền Thạch Cốc. Năm 1686, thiền sư Giám Huyền cùng đệ tử Lê Ban (pháp danh Tánh Ban) đến đây tu hành. Đến năm 1696, sau khi thầy rời đi, Tánh Ban một mình ở lại ẩn tu, sống khổ hạnh và dùng thuốc Nam cứu người mà không lấy công. Nhân dân kính phục đạo hạnh của ông nên gọi là Mộc Y Sơn Ông - tức “ông núi mặc áo vỏ cây”.
Năm Nhâm Ngọ 1702, ông dựng một am tranh trên sườn núi, đặt nền móng cho ngôi chùa đầu tiên. Từ đó, chùa được người dân gọi thân thương là chùa Ông Núi.
Giai đoạn hưng thịnh dưới triều Nguyễn (Thế kỷ XVIII - XIX)
Đầu thế kỷ XVIII, chúa Nguyễn Phúc Chu cho xây dựng lại chùa bằng ngói và ban tên mới là Linh Phong Thiền Tự. Chúa cũng phong pháp hiệu cho Lê Ban là Tịnh Giác Thiện Trì Đại Lão Công Thiền Sư.
Ngài Tánh Ban viên tịch năm 1747, thọ 81 tuổi. Đến năm 1826, vua Minh Mạng, sau khi khỏi bệnh nhờ giấc mộng thấy Ông Núi, đã trích ngân khố để tái thiết chùa và ban tặng pháp phục cà sa.
Chùa tiếp tục được tu bổ vào năm 1897 dưới sự tài trợ của Đào Tấn - tổ sư ngành tuồng Việt Nam. Danh tiếng và cảnh sắc chùa lúc này được ca ngợi trong nhiều tư liệu cổ, trong đó có "Đại Nam Nhất thống chí".
Chiến tranh và tái thiết (thế kỷ XX - XXI)
Chiến tranh khốc liệt vào khoảng năm 1965 - 1967 đã phá hủy hoàn toàn chùa cổ, Chỉ còn lại Hang Tổ và một dòng suối nhỏ. Đến năm 1990, việc xây dựng lại chùa mới bắt đầu và hoàn tất vào năm 2004 với quy mô và diện mạo khang trang.
Năm 2009, UBND tỉnh Bình Định (nay là tỉnh Gia Lai) cùng Giáo hội Phật giáo tiếp tục phát động dự án đầu tư chùa Ông Núi thành quần thể du lịch tâm linh Linh Phong, với quy mô hơn 63ha và tổng vốn đầu tư khoảng 500 tỷ đồng.
Vai trò tôn giáo - văn hóa - lịch sử ngày nay
Chùa Ông Núi không chỉ là một ngôi cổ tự có giá trị tôn giáo sâu sắc, mà còn là di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia, được Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) công nhận từ năm 1994.
Kiến trúc và cảnh quan đặc sắc của chùa Ông Núi
Chùa Ông Núi mang kiến trúc truyền thống miền Trung với mái ngói cong vút, cột kèo gỗ lim chạm trổ tinh xảo. Không gian xung quanh được quy hoạch thành nhiều khu vực, với các điện thờ được xây dựng khang trang mà vẫn giữ được nét thần khí và linh thiêng, cùng với đó là khuôn viên mát mẻ nhờ tán cây cổ thụ và hồ sen thanh tịnh.